Intellectuele eigendomsrechten voor je bedrijf

Iedere zelfstandige ondernemer zal het kennen: je bent bang dat iemand er met jouw idee van doorgaat. In dit artikel legt Miss Legal uit hoe het intellectueel eigendomsrecht jou daartegen kan beschermen.

Auteursrecht

Het auteursrecht zullen veel mensen kennen als het ‘copyright’, bekend van het ©-teken. In Nederland zegt dit teken echter weinig. Ook zonder teken kan op een ‘werk’ namelijk auteursrecht rusten. Je hoeft auteursrecht dus niet te registreren. Een werk is automatisch auteursrechtelijk beschermd als het nieuw was toen het ontstond én als er hierbij creatieve keuzes zijn gemaakt. Een zwarte legging is dus niet auteursrechtelijk beschermd. Een legging voor één been die is gemaakt van gevlochten bananenschillen en fietsbanden (waarschijnlijk) wel.

Merkenrecht

Een merk is juridisch gezien een teken om ‘waren’ van een onderneming te onderscheiden. Zo kun je Lacoste-polo’s bijvoorbeeld herkennen aan een groen krokodilletje. Ook staat de naam ‘Lacoste’ in het label. Zowel het logo (beeldmerk) als de naam (woordmerk) kun je als merk registeren. Voorwaarde is wel dat het merk onderscheidend is. Wanneer je je merk de naam ‘sieraden’ geeft, is dit niet erg origineel. Je kan dan niet zonder meer het alleenrecht op die naam claimen.

Modellenrecht

Een modelrecht beschermt de unieke vormgeving een product. Om een modelrecht te registeren moet het design (2D of 3D) nieuw zijn en moet de totaalindruk verschillen van de totaalindruk van reeds bestaande modellen. Zo wilde sportmerk Puma laatst haar puma-tekening laten registeren als model, maar oordeelde de rechter dat de totaalindruk van de puma niet verschilde van bestaande puma-tekeningen. Op de bekende Burberry-ruit rust bijvoorbeeld wel modelrecht.

Octrooirecht

Octrooirecht – in het Engels patent law – wordt vaak verward met het merkrecht. ‘Ik neem er een patent op’ zeggen mensen vaak. Octrooirecht ziet echter op technologische uitvindingen die nieuw zijn, op ‘uitvinderwerkzaamheid’ berusten en toegepast kunnen worden op het gebied van de nijverheid. Geen makkelijke oplossing voor jouw sieradenlijn dus. Tenzij je natuurlijk een bijzondere sluiting hebt bedacht door middel van techniek.

Handelsnaamrecht

Voor je onderneming heb je waarschijnlijk een bedrijfsnaam gekozen, die mogelijk hetzelfde is als de naam van je sieraden. Ook als je deze bedrijfsnaam niet als merk hebt geregistreerd kun je hierop (zonder registratie)bepaalde rechten hebben. Wanneer je een bedrijf hebt met een winstoogmerk en hiervoor een bedrijfsnaam (handelsnaam) gebruikt, geldt hiervoor het handelsnaamrecht. Er is sprake van gebruik als je je handelsnaam bijvoorbeeld duidelijk op je website en briefpapier hebt staan. Iemand anders mag dan niet zonder meer jouw handelsnaam ook gebruiken voor zijn of haar onderneming.

Handelsnaam

Het is niet alleen slim om een handelsnaam te kiezen die ‘lekker bekt’ en ‘blijft hangen’. Nog slimmer is het om origineel te zijn. Want wie er achteraf achterkomt dat er al een onderneming met dezelfde handelsnaam bestond, kan alle opgebouwde naamsbekendheid wellicht wel weggooien. Het oudste recht op een handelsnaam weegt namelijk het zwaarst.

Wanneer handelsnaamrecht?

Het recht op een handelsnaam hoef je – net als het auteursrecht – niet aan te vragen. Door een handelsnaam te gebruiken, kan jou ‘vanzelf’ bescherming toekomen. Het inschrijven van de naam van jouw bedrijf bij de KvK is niet per se ‘gebruik’. Hier kan je dus nog geen rechten aan ontlenen. Belangrijker is het dat je je handelsnaam daadwerkelijk gebruikt voor jouw bedrijf, bijvoorbeeld door deze naam te vermelden op je facturen, visitekaartjes met je handelsnaam uit te delen aan klanten, de handelsnaam op je briefpapier te laten drukken, en reclame te maken voor je bedrijf mét gebruik van de handelsnaam.

Beperkte bescherming

Let op: het handelsnaamrecht biedt alleen bescherming in het gebied waarin je met je bedrijf actief bent. Je kan daarmee dus niet optreden tegen een ondernemer met dezelfde naam in bijvoorbeeld een heel andere provincie. Wil je meer bescherming genieten? Registreer dan een merknaam! Je merknaam geniet namelijk bescherming in de Benelux en je kan bescherming direct inroepen zonder eerst bewijs van gebruik te moeten aantonen, zoals bij een handelsnaam. Daarnaast mag je bij jouw merknaam een R-teken voeren wat vertrouwen wekt bij jouw klanten en concurrenten op afstand houdt.

Check je handelsnaam!

Op www.kvk.nl/handelsnaam kun je checken of jouw gewenste bedrijfsnaam al is ingeschreven bij de KvK. Google vervolgens eens die handelsnaam, en kijk of er wel daadwerkelijk gebruik van wordt gemaakt, en wat het werkgebied is. Op www.SIDN.nlkun je checken of de domeinnaam nog vrij is. Extra tip: vraag Miss Legal om te checken of jouw handelsnaam niet al als merkrecht is geregistreerd.

Merknaam

Waarom een merknaam registreren?

Een jaar geleden begon jij in volle glorie een bedrijf. Je had een naam bedacht en onderzoek gedaan. Je liet een website maken, je schreef de handelsnaam in bij de KVK, je had een Facebookpagina gemaakt, je had flyers laten drukken en genoot na een jaar hard weken en investeren eindelijk naamsbekendheid.

Opeens zie je een concurrent in de krant staan met jouw naam! Sterker nog, binnen een week krijg je een aangetekend schrijven van zijn of haar advocaat. Je wordt ‘vriendelijk doch dringend’ verzocht om binnen 2 dagen alle activiteiten onder die naam te staken, anders wordt er een kort geding aangespannen wegens inbreuk op andermans intellectuele eigendomsrechten, te weten merkrechten. Had je nu maar een merknaam!

Dit is helaas de hedendaagse realiteit en de reden waarom we al onze klanten adviseren om het merk van hun product, dienst of bedrijf als merknaam vast te leggen.

De 5 hoofdredenen om een merknaam te registreren zijn:

1. Je bedrijf is meer waard met een merknaam
2. Je merknaam is een wapen tegen concurrenten
3. Je merknaam geniet bescherming in de Benelux ten opzichte van een handelsnaam die vaak alleen lokaal bescherming geniet
4. Iedereen mag je merknaam gebruiken als je het nog niet hebt geregistreerd
5. Je kan direct bescherming inroepen bij een merknaam, terwijl je bij een handelsnaam bewijs van gebruik moet aantonen

> Merknaam nu laten vastleggen

Inbreuk op andermans merknaam

Wanneer is er sprake van namaak, inbreuk, plagiaat of allemaal? Hoe ver mag je gaan bij het overnemen van andermans namen, modellen, afbeeldingen of teksten?

Stel je voor, je bent hartstikke fan van Ray Ban’s pilotenbrillen. Mag je dan goedkope, soortgelijke brillen importeren uit China en deze op jouw webshop verkopen? En hierbij vermelden dat het om ‘goedkope Ray Ban-zonnebrillen’ gaat?

Merknamen en vormmerken

Er kan een lange jurdische discussie worden gevoerd met voors én tegens, maar ons advies is; doe het niet. Ray Ban – en andere grote merken – hebben veel bekendheid en zijn sterke merken. Je mag niet zo maar meeliften op de waarde van andermans merk, ook als je erbij zegt dat de brillen geen ‘echte’ Ray Ban’s zijn, maar slechts zonnebrillen die erop lijken. Eigenlijk geef je daarmee ook al aan dat je een ander merk hebt nagemaakt, ook als je niet iemands merknaam hebt overgenomen. Een typische vorm, zoals het model van een Ray Ban-zonnebril, kan ook als merk worden aangemerkt (vormmerk), en kan dus ook een inbreuk opleveren. Wees dus vooral origineel, en ontwerp zelf een nieuwe zonnebril mét originele naam. Je wilt geen ruzie met grote merken!
Ook leuk: het verkopen van T-shirts met daarop portretten – foto’s of cartoons – van bekende mensen. Kayne West bijvoorbeeld. Helemaal leuk wordt het als zijn naam erbij staat, of er een quote of songtekst van Kayne onder het portret wordt bijgeplaatst. Of ‘Kayne is my homie’ bijvoorbeeld. Mag dit wel?

Portretten, artiestennamen en quotes

Wederom raden wij aan heel erg voorzichtig te zijn bij het gebruiken van andermans portret, naam, quote en/of songtekst. Zodra iemand herkenbaar is afgebeeld, is sprake van een portret. Het portretrecht geeft de geportretteerde het recht zich tegen het gebruik van diens portret te verzetten. Zeker als daarmee geld wordt verdiend, wat het doel is als je Kayne’s portret op een T-shirt afdrukt en aanbiedt in je webshop. Ook het gebruik van iemands naam brengt risico’s met zich mee. Veel artiesten – en ongetwijfeld artiesten als Kayne – hebben hun naam laten vastleggen als merknaam. Niemand anders mag dan zomaar de naam Kayne (West) gebruiken op commerciële producten.
Wat quotes en songteksten betreft is het iets anders. Op teksten rust auteursrecht. Je mag dus niet zomaar iemands songteksten stelen en deze gebruiken in je eigen liedjes. Maar een quote is niet voor niets een quote. Zolang duidelijk is dat het om een quote (citaat) gaat, en daarbij wordt vermeld van wie het citaat is, kun je je beroepen op het citaatrecht. Dit vormt een uitzondering op het auteursrecht. Kayne kan zich dus niet verzetten tegen het gebruik van zijn quotes op een T-shirt, mits duidelijk is dat het om een quote uit zijn nummer gaat.

Conclusie

Kortom, wees voorzichtig wanneer je andermans (merk)naam, model, portret of quote gebruikt voor je eigen producten. Zeker wanneer het een bekend merk of persoon betreft. Wees origineel, dan loop je minder risico en boek je uiteindelijk het meeste succes!

Actie

Wat kan Miss Legal voor je doen?


Uitnodiging

Summer High Tea

Op 14 augustus organiseert BrandedU samen met Miss Legal het “Summer High Tea” netwerkevenement in Amsterdam voor ambitieuze vrouwen! Zien we je daar?