Inhoud

Getagd in

Arbeidstijd als je reist, wacht of slaapt?

Het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ EU) oordeelde op 21 februari 2018 dat de thuiswachtdienst van een werknemer die verplicht is om op korte tijd aan oproepen van zijn werkgever gehoor te geven, als arbeidstijd moet worden aangemerkt. Het onderwerp arbeidstijd staat vaker in onze blogs centraal. Maar wat heb je er nu als werknemer aan dat je reistijd, slaapdienst, beschikbaarheidsdienst of bereikbaarheidsdienst als arbeidstijd kan worden aangemerkt? In dit blog geven wij je antwoord op deze vraag.

Arbeidstijdenrichtlijn

Je vraagt je wellicht af waarom het HvJ EU zich bemoeit met het begrip arbeidstijd. In Nederland bepalen wij toch zelf wat er onder dit begrip wordt verstaan? Nee, dat is niet het geval, in 2003 is er een Europese richtlijn (2003/88/EG) uitgegeven. Deze richtlijn is inmiddels door alle lidstaten geïmplementeerd, ook wel de arbeidstijdenrichtlijn genoemd. Dit betekent dat de bepalingen uit de Arbeidstijdenrichtlijn in de nationale wetgeving van een lidstaat zijn opgenomen.

Begrip arbeidstijd

De definitie van het begrip arbeidstijd is in één van de artikelen van de Arbeidstijdenrichtlijn opgenomen. Dit artikel staat niet toe om een andere definitie van het begrip arbeidstijd te gebruiken dan de in de richtlijn gegeven definitie. Door een uniform begrip te hanteren wordt gewaarborgd dat het begrip niet verschillend kan worden uitgelegd naargelang van het nationale recht. Omdat de definitie nog wat ruimte tot interpretatie overlaat wordt er regelmatig door rechters van lidstaten een (prejudiciële) vraag aan het HvJ EU gesteld. In dit geval over de uitleg van het begrip arbeidstijd. 

 

Criteria
De Arbeidstijdenrichtlijn kent drie criteria voor arbeidstijd:
1. de tijd waarin de werknemer werkzaam is;
2. de tijd waarin de werknemer ter beschikking staat van de werkgever; en
3. de tijd waarin hij zijn werkzaamheden of functie uitoefent. Indien een bepaalde dienst voldoet aan twee van de drie criteria, dan is dit voldoende om van arbeidstijd te spreken.
Deze begripsbepaling laat ruimte voor interpretatieverschillen. Om deze reden stellen nationale rechters van lidstaten vragen aan het HvJ EU over de uitleg van dit begrip.

Wachtdienst

Het HvJ EU wees in 2000 het Simap-arrest, hierin besliste het HvJ EU dat een wachtdienst als arbeidstijd kan worden aangemerkt indien de werknemer op elk moment aanspreekbaar is en hij niet beschikt over zijn eigen tijd. Dit kan anders zijn als de betreffende werknemer in de eigen thuissituatie mag verblijven.

Slaapdienst

In 2003 oordeelde het HvJ EU in het Jaeger-arrest over de tijd die een werknemer aan een oproepdienst spendeert. Deze tijd kan als arbeidstijd worden aangemerkt, ook als de werknemer tussen de oproepen door in de gelegenheid wordt gesteld om te rusten. Ook in deze situatie is het afhankelijk van de situatie of de werknemer in de eigen thuissituatie mag verblijven of op locatie moet rusten.

Reistijd

In 2015 stond ter discussie of reistijd als arbeidstijd aangemerkt kon worden. Het HvJ EU oordeelde destijds dat de reistijd die een werknemer nodig heeft om zijn niet-vaste werkplek te bereiken (vanuit huis of vanuit de standplaats of vestigingsplaats van de werkgever) voor rekening van de werkgever komt. Het Hof heeft hierbij wel expliciet vermeld dat het aan lidstaten wordt overgelaten om de hoogte van de beloning van de reistijd te bepalen. Miss Legal heeft over dit arrest een blog geschreven.  De feiten en omstandigheden van de reis zijn bepalend om de tijd al dan niet tot arbeidstijd te bestempelen.

Thuiswachtdienst is arbeidstijd

In de zaak van 21 februari 2018 diende de werknemer binnen acht minuten gehoor te geven aan de oproepen van zijn werkgever. Daarnaast diende de werknemer binnen de grenzen van zijn woonplaats blijven. Het HvJ EU oordeelde: “De werknemer die verplicht is om op korte tijd aan oproepen van zijn werkgever gehoor te geven, moet als arbeidstijd worden aangemerkt. De verplichting om fysiek aanwezig te blijven op een door een werkgever aangewezen plek en de verplichting om zich op korte tijd naar de werkplek te begeven, beperken de mogelijkheid om andere activiteiten te ondernemen.” In de eigen thuissituatie wachten kan dus onder omstandigheden als arbeidstijd worden aangemerkt, in afwijking van het Simap-arrest.

Beloning

Wellicht denk je nu dat je van reizen, een slaapdienst of een thuisnachtdienst rijk wordt nu deze tijd als arbeidstijd kan worden aangemerkt, maar dat is helaas niet het geval. Het HvJ EU kan lidstaten wel tot een uniforme uitleg van het begrip arbeidstijd verplichten, maar het kan geen verplichtingen opleggen ten aanzien van de beloning van werknemers. Dit aspect valt namelijk niet onder de bevoegdheid van de Unie. Je werkgever kan bepalen dat deze arbeidstijd niet voor vergoeding in aanmerking komt.

Arbeidstijdenwet

Helaas wordt je portemonnee niet dikker van het feit dat je reistijd, slaapdienst of thuisnachtdienst als reistijd kan worden aangemerkt. Waar je wellicht wel blij van wordt is dat de tijd die je aan reizen of een thuisnachtdienst spendeert in bepaalde gevallen kan worden meegerekend voor de gemiddelde arbeidsduur per week. Met andere woorden: de Arbeidstijdenwet kan op de reistijd, slaapdienst of de thuiswachtdienst van toepassing zijn. In de Arbeidstijdenwet is de volgende definitie opgenomen van de arbeidstijd: ”De tijd dat de werknemer onder gezag van de werkgever arbeid verricht″. De maximum arbeidstijd: per dienst mag er niet meer arbeid worden verricht dan 12 uur. Per week is de maximale werktijd 60 uur. Maar over een langere periode gezien, namelijk per 16 aaneengesloten weken, mag er niet meer dan gemiddeld 48 uur arbeid worden verricht. Dit betekent dat je in bepaalde situaties minder arbeidsuren hoeft te maken.

CAO

Check je cao: in bepaalde cao’s staan nog afspraken die in strijd zijn met de uitspraken van het HvJ EU. Roept dit blog vragen bij je op? Denk je als werkgever dat je in strijd handelt met de Arbeidstijdenwet? Denk je als werknemer dat je te veel uren werkt? Neem contact met ons op of plan een brainstormsessie met een arbeidsrechtjurist in!

 

Over Miss Legal

Miss Legal is een internationale organisatie bestaande uit advocaten, juristen fiscalisten en particuliere recherches. Wij zijn actief in meerdere landen en spreken meerdere talen. Via ons zusje Bizzy Beezz Agency, helpen wij ondernemers met ondernemen. Stel je vraag aan Miss Legal zodat wij niet alleen jou helpen, maar je vraag (anoniem) uitwerken in onze blogs. Op deze manier help je ook anderen om antwoord te krijgen op hun juridische vragen!

Share
Auteur

Miss Legal is je beste vriendin in juridische zaken.
Meer artikelen
Uitnodiging

Summer High Tea

Op 14 augustus organiseert BrandedU samen met Miss Legal het “Summer High Tea” netwerkevenement in Amsterdam voor ambitieuze vrouwen! Zien we je daar?